|
BM Hukukunda Ana Baba Koruması Dışında Kalan Çocuklar Kavramı ve Statüsü |
|
BM’nin Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesi, çocuğun bakım-gözetim-eğitim görevini anne babaya vermektedir. Onların bu görevlerini gereği gibi yerine getirebilmesi için devletin aileyi destekleyici hizmetleri üretme görevi vardır. Anne babanın bulunmaması ya da görevlerini gereği gibi yerine getirmemeleri veya çocuğa karşı ihmal ve istismarda bulunmaları halinde, çocuğun korunması-gözetimi görevi devlete geçer.
Devlet bu görevini yerine getirirken mümkün olduğunca çocuğun kendi
ailesine döndürülmesi için uğraş verir. Bunun mümkün olmadığı
durumlarda ise, çocuğa uygun bir aile bakımı sağlanması gerekir. Bu
genel ilkeler göstermektedir ki, BM standartlarında çocuklar için en
uygun yaşam ortamı aile olarak kabul edilmektedir. Her zaman çocuğun
aile yanında bakım ve gözetimine öncelik verilmesi istenmektedir.
BM Standartları, çocuğun anne veya babasından ayrılmasına neden olacak durumların engellenmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını istemekte; çocuğun yararının ailesinden ayrılmasını gerektirdiği haller dışında çocuğun ailesi yanında yaşamasını sağlayacak tedbirleri alma görevini devletlere vermektedir. Bu tedbirler içinde anne veya babanın başka bir ülkede yaşadığı durumlarda, çocuğun uzakta olan ebeveyni ile düzenli ilişkisini sağlamak da yer almaktadır.
Çocuğun anne ve babası ile yaşama hakkını güvence altına almak, bunların kaybına neden olacak olasılıklara, bu duyarlılıkla bakmayı gerektirir. Bu nedenle Birleşmiş Milletler savaş, silahlı çatışma, göç gibi olgularla ilgili de pek çok düzenleme içerir.
Birleşmiş Milletler’in en önemli hedeflerinden biri olan dünya üzerinde barışı tesis etmenin araçlarından biri de kadın erkek eşitliğinin sağlanmasıdır. Bu bakış açısı BM tarafından üretilen bütün metinlere egemen olduğu için, bu metinlerde çocuğun anne ve babasını kaybetmesi veya onların bakımından uzak kalması sorunu aynı ve eşit biçimde ele alınmıştır. Devlet, çocuğun anne veya babasından ayrı yaşamasını gerektirecek durumları engellemek için her türlü tedbiri almalıdır. Ancak, gene de çocuk anne babasını kaybetmiş ise, devlet çocuğun diğer çocuklarla eşit biçimde ve hiçbir şekilde ayrımcılığa maruz kalmadan muamele görme hakkını güvence altına almalıdır. Bu hakkın tam olarak hayata geçebilmesi için doğal anne babası ile yaşayan çocuklarla, onları kaybetmiş ve başka bir aile yanında ya da kurumda yaşayan çocuklara yönelik bakış açılarının değişmesi gerekmektedir.
Av. Seda Akço
Çocuk Koruma Projesi Danışmanı, UNICEF Türkiye Temsilciliği
|